گزارش آئین افتتاحیه سومین کنگره بین المللی امام علی (ع)

گزارش آئین افتتاحیه سومین کنگره بین المللی  امام علی (ع)

افتتاحیه سومین کنگره بین المللی  امام علی (ع) با شعار "فرهنگ صلح در اندیشه و سیره امام علی(ع)  :بازخوانی گفتمان با رویکردی جهانی ،چالش امروز وطرحی برای فردا" در مورخ سه شنبه 1398/8/14 با حضور جمعی از اندیشمندان ،پژوهشگران و ارادتمندان ایرانی و خارجی امام علی علیه السلام در سالن حکمت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.
در این مراسم علاوه بر سخنرانی برخی از شخصیت‌های علمی و سیاسی کشور، مؤلفین مقالات برتر، مقاله خود را ارائه کردند. همچنین تجلیل از مقام امام علی(ع) پژوهان برجسته‌ خصوصاٌ علامه فقید محمد تقی جعفری از دیگر برنامه‌های روز افتتاحیه کنگره بود. اندیشمندان و پژوهشگران حوزه‌های گوناگون امام علی(ع) پژوهی و مهمانانی از دیگر کشورها نظیر هندوستان، الجزایر، عراق، پاکستان، آلبانی، نیجریه ،تونس افغانستان و تاجیکستان  نیزحضور داشتند.
این مراسم ساعت 8/30 با تلاوت آیاتی از قرآن کریم و پخش سرود جمهوری اسلامی آغاز گردید.سپس دکتر حسینعلی قبادی رییس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و همچنین رییس کنگره ضمن عرض خیر مقدم به مهمانان با اشاره به ضرورت شناساندن ظرفیت امام علی (ع) به جهانیان با توجه به افزایش بی‌رویه خشونت‌ها به دنبال قرائت‌های جاهلانه از دین اسلام، تاکید کرد: امام علی (ع) ، مصداق تامّ انسان کامل است. او نمونه اعلای شخصیت تربیت شده در دامان دین اسلام و تعالیم رسول گرامی، حضرت محمدبن عبدا... است. علی (ع) همراه پیامبر و پا به پای وی، در همین عالم ماده، مسیر سخت رسالت‌های دین جدید را پیمود.او قرآن را در حد کمال فهمید و معنا کرد. علی با عشق به قرآن و پیام وحیانی آن، خود را به اندازه و حدّ فهم از قرآن گستراند و تعالی بخشید! و امروزه وظیفه ما نیز آن است که از علی سلوک فهم بیاموزیم، اهلیت و صلاحیت پیدا کنیم تا نوشته‌ها و گفته‌های امام علی (ع) با ما گفت‌وگو کنند.
او در تمام دوره مسئولیت خود همین‌گونه عمل کرد. در جنگ صفین به رأی عامه مردم گردن نهاد و از قدرت حکومت به عنوان «استدلال مافوق» استفاده نکرد!همچنین امام علی (ع) فرمود که: خداوند از عالمان و دانایان و دانشمندان پیمان گرفته که در برابر ظلم ظالمان و گرسنگی گرسنگان سکوت پیشه نکنند، و رأی مردم را نیز یک معیار می‌دانست:
لَولا حضورُ الحاضِرِ و قیامُ الحُجّۀِ بوجودِ الناصِرِ، و ما أخذ َاللهُ عَلَی العُلَماءِ ألّا یُقارُّوا علی کِظّۀِ ظالِمٍ و لا سَغَبِ مظلومٍ... او مناسبات اجتماعی و قراردادهای مدنی را در چارچوب قراردادها و مناسبات، حرمت می‌گذاشت و اخلاق، حقیقت و عدالت را فدای قدرت نمی‌کرد. و سرانجام نیز اخلاق و اولویت عدالت بر هر چیز دیگر، موجب کشته شدن قدرت (علی) شد.اما بیرون از چارچوب نظام اجتماعی، علی‌(ع) در ساحت فردی و ایمانی و دینی و علمی ‌و اخلاقی و معنوی و الهی، «تراز»ی داشت که پس از پیامبر (ص) ، احدی بدان دست نیافت! با این همه او این مراتب فضل خود را اسباب تفوق و برتری در نظام اجتماعی قرار نداد.
«أَیهَا النَّاسُ، إِنَّ لِی عَلَیکُمْ حَقَّاً وَلَکُمْ عَلَیّ حَقٌّ:
فَأَمَّا حَقُّکُم عَلَی فَالنَّصِیحَةُ لَکُم وَتَوْفِیرُ فَیئِکُم عَلَیکُم وَتَعلِیمُکُم کَیلا تَجهَلُوا، وَتَأدِیبُکُمْ کَیما تَعلَمُوا وَأَمَّا حَقِّی عَلَیکُم فَالوَفَاءُ بِالْبَیعَةِ والنَّصِیحَةُ فِی الْمَشهَدِ وَالمَغِیبِ، وَالإِجَابَةُ حِینَ أَدعُوکُم وَالطَّاعَةُ حِینَ آمُرُکم. »
ای مردم مرا بر شما حقی است و شما را بر من حقی. اما حقوق شما بر من، دلسوزانه با شما رفتار کردن و رساندن حق و حقوق شما به دست شما از بیت‌المال و آموزش شما و پرورش و کارآموزی [توانمندساختن همه جانبه] شماست. [معلوم می‌شود که حقوق مردم اعانه دادن به آنان نیست بلکه رشد و توانمندسازی همه جانبه آنان است]
اما حقوق من بر شما، وفاداری است در پیمان، دلسوزی و همراهی در همه حال، پاسخگویی به فراخوانیهای من و پذیرفتن اوامر و فرمانهای من!
درس مهمّ این گفتار، به رسمیت شناختن حقوق مستقل شهروندی و احترام به شخصیت فرد فرد اعضای جامعه است.امام علی (ع) در روابط ویژه با نخبگانِ ترازِ اوّل رازهایی از گنجینۀ دانش خود می‌گشاید. ازجمله: به کمیل بن زیاد النخعی فرمود:
ها أنَّ هاهُنا لَعِلماً جَمّاً (و أشارَ بِیَدِهِ الی صَدرِهِ) لَو أصَبتُ لَهُ حَمَلۀً!
ای کمیل! اینجا (اشاره به سینه‌اش) علوم فراوانی انباشته است اگر برای آن، حاملانی می‌یافتم! که نیافتم! آشکار می‌کردم. و نیز فرمود:
«ایها الناس، سَلُونی قبلَ أن تَفقِدوُنی! فَلَأَنا بِطُرُقِ السماءِ أَعلَمُ مِنّی بِطُرُقِ الأرضِ قَبل أن تَشغَرَ بِرِجلها فتنَۀٌ تَطَأُ فی خطامها و تَذهبُ بأحلامِ قومِها»
ای مردم از من بپرسید قبل از آنکه مرا از دست بدهید! من به راه‌های آسمانی داناتر از راه زمینی هستم! ... در عین حال او این علم را مایۀ فخر و برتری نمی‌داند و در برابر علم، تاریخ و جامعه فروتن است و قوانین علمی ‌و روال‌های اجتماعی را به رسمیت می‌شناسد و خطاب به فرزندش امام حسن (ع) می‌فرماید: «(اءَيْ بُنَيَّ إِنِّي وَ إِنْ لَمْ اءَكُنْ عُمِّرْتُ عُمُرَ مَنْ كَانَ قَبْلِي - فَقَدْ نَظَرْتُ فِي اءَعْمَالِهِمْ، وَ فَكَّرْتُ فِي اءَخْبَارِهِمْ، وَ سِرْتُ فِي آثَارِهِمْ، حَتَّى عُدْتُ كَاءَحَدِهِمْ، بَلْ كَاءَنِّي بِمَا انْتَهَى إِلَيَّ مِنْ اءُمُورِهِمْ قَدْ عُمِّرْتُ مَعَ اءَوَّلِهِمْ إِلَى آخِرِهِمْ ...) من تاریخ گذشته را به نحوی خواندم که گویی با آنان زندگی کردم ...» یا اینکه همین امام در جایی دیگر اشاره به اموری می‌فرمایند که در آینده رخ خواهد داد و آسمان آبستن آن امور است و علی (ع) آن امور را در متن «آینده»ها می‌بیند و می‌شناسد درحالی‌که اکثر مردم اسیر زمین هستند و غرق در مسایل جاری از خواسته‌ها و آرزوهای طول و دراز!
این نوع دانش از ماهیتی شگفت‌انگیز نشأت می‌گیرد و در نهج البلاغه، مواضع فراوانی وجود دارد که دانشهای اظهار شده در آن، رنگ و بوی دیگری دارد و گویی از انسان صادر نشده و ارمغانی آسمانی است! او از «ایمان»، تقوی، قرآن، تاریخ، بشر، انبیاء، آدم‌ها، جوامع، حکومت، و ... گونه‌ای سخن می‌گوید که برای شخص غیر پیامبر بی‌سابقه است. اکنون خداوند بزرگ را سپاسگزاریم که جشنواره امام علی پژوهی به یک رخداد علمی ‌و عینی در قالب کنگره تبدیل شده است، موضوع اصلی کنگره، پدیده صلح در اندیشه و سیره امام علی (ع) «بازخوانی گفتمان با رویکردی جهانی ناظر بر چالش های امروز و طرحی برای فردا» است، این مسأله نشانگر قدرت آینده نگرانه و انسانی امام علی (ع) و آثار جاودانه آن امام همام به شمار می‌آید. امام علی (ع) در نهج البلاغه دعوت کرده است که قرآن را به نطق در بیاوریم. یعنی قرآن چطور با ما حرف بزند؟ باید از این گفتار امام درس بگیریم که اهلیّت، آمادگی، صلاحیت و ظرفیت پیدا کنیم تا همچنین امام علی (ع) با ما حرف بزند.
به نظر می‌رسد کلام امام علی (ع) را می‌توان به‌عنوان یک متن به شمار آورد؛ متنی که ساختار دارد، وجه معرفتی دارد، وجه اجتماعی دارد، وجه فرهنگی و ... دارد. پس حتما مخاطب ویژه هم دارد. همانگونه که امام علی (ع) .با کشف و تحلیل روشمند و عالمانه مسائل و چالش های امروز و عرضه آن به نهج البلاغه و دیگر آثار و معارف امام علی(ع) می‌توانیم پاسخ هایمان را پیدا کنیم که امیدوارم در سومین کنگره بین‌الملی امام علی پژوهی(ع) تا حدود زیادی براساس این اهداف گام برداریم.
حجت‌الاسلام دکتر سیدسجاد علم‌الهدی رئیس مرکز تحقیقات امام علی(ع) و دبیر علمی شورای سیاستگذاری کنگره دومین سخنران  افتتاحیه بود که ضمن ارایه گزارشی از روند برگزاری این کنگره درخصوص اندیشه و سلوک امام علی(ع) گفت:
  
 اندیشه و سلوک عملی امام علی(ع) خصوصاً در دوره تصدی حکومت بر جامعه اسلامی حاوی نکات بی‌شمار و درس‌آموزی است که به عنوان یک منبع اجتهادی مستحکم برای همه مسلمانان قابل استفاده است. این منبع غنی علمی حتی برای غیرمسلمانان نیز قابل بهره‌برداری می‌باشد. همه محققان عرصه‌های علمی و نیز دولتمردانی که در جستجوی یک الگوی جامع حکومتی سالم و عدالت‌محور هستند می‌توانند از این منبع پرمحتوا توشه برگرفته و نیاز خود را تأمین نمایند.
در این جهت امام علی‌علیه السلام نقش